Halkbank Ekonomi

"YÜKSEK ENFLASYON, ALACAKLILARI DA VURDU"

Ekonomi Salı 17 Mayıs 2022 07:00

Enflasyon ve gecikme faizi oranları arasındaki fark, ek tazminat davasıyla talep edilebilir!

"Yüksek enflasyon, alacaklıları da vurdu"

Enflasyon ve gecikme faizi oranları arasındaki fark, ek tazminat davasıyla talep edilebilir!

Enflasyonun hızla yükselmesinin, faiz alacakları bakımından hukuken önemli bir etkisi ortaya çıktı. Hukukçular, para borcunu zamanında ödemeyen kişiye, kanun gereği, gecikme süresi ile orantılı olarak faize ek olarak tazminat ödenmesi gerektiğini dile getiriyor. Altınbaş Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ve Türkiye Barolar Birliği Yasa İzleme Merkezi Yürütme Kurulu Sözcüsü Doç. Dr. Umut Yeniocak, ödenecek gecikme faizi ile ilgili olarak taraflar arasındaki sözleşmede başka bir özel düzenleme yoksa, kanun gereği; ticari olmayan işlerde yıllık %9, ticari işlerde ise yıllık %15,75 oranında faiz ödemesi uygulanabileceğini belirtti. Bu oranların yıllık olduğuna dikkat çeken Doç. Dr. Yeniocak, son dönemde bazen bir iki ay içerisinde bile bu faiz oranlarının üzerinde enflasyon gerçekleştiğini ifade etti. Ekonominin bu yapısı, para borçlusu olan kişilerin borçlarını geç ödemeleri için adeta teşvik edici bir durumu ortaya çıkardığını vurguladı.

Doç. Dr. Yeniocak, konuyu verdiği bir örnek ile açıkladı. “Düşünün 100.000 TL borcunuz var. Borcunuzu altı ay geç öderseniz, ticari bir alacak olsa bile ödeyeceğiniz yasal faiz oranı altı ay için en fazla %8 civarıdır. Hâlbuki altı aylık süreçte gerçekleşen enflasyon oranı resmî rakamlara göre dahi neredeyse %35-40 civarındadır. Para borçlusu, parayı elinde tutsa, faize yatırsa ya da başka bir işinde kullansa ve borcunu altı ay gecikmeli olarak faiziyle ödese, bu işten karlı çıkmaktadır. Alacaklı taraf ise, kendisine ödenen faiz miktarından çok daha fazla zarara uğrayacaktır” diye konuştu.

“Ek tazminat davası açarak farkı talep edebilirler”

Türk hukukunda, faiz ödemesinin gerçek zararı karşılamadığı durumlarda ek tazminat talep etme imkânı olduğuna işaret eden Doç. Dr. Yeniocak, alacağını geç tahsil eden kişilerin, kendilerine ödenen yasal faiz oranıyla, ülkede gerçekleşen enflasyon oranı arasındaki farkı, ek tazminat davası açarak talep edebileceklerini belirtti. Yakın zamanda Anayasa Mahkemesi’nin önüne gelen benzer bir olayı hatırlatan Doç. Dr. Yeniocak, “Hazine’den alacağı olan parayı geç tahsil eden bir şirket, kendisine ödenen gecikme faizinin bu gecikme sürecinde gerçekleşen enflasyon oranından düşük kalması sebebiyle, ödenen faizin zararını karşılamaya yetmediğini, gerçekleşen enflasyon oranıyla kendisine ödenen faiz oranı arasındaki farkın ek tazminat olarak kendisine ödenmesini talep ederek dava açabildi.” diye bilgi verdi.

Şirketin açtığı bu davada Yargıtay’ın, “enflasyonun faiz oranından yüksek olması, ek tazminat ödenmesi için tek başına yeterli değildir” diyerek davayı reddettiğini ancak, Şirket’in Avukatı aracılığıyla Anayasa Mahkemesi’ne başvurduğunu anlattı. Anayasa Mahkemesi’nin verdiği karar sonucunda Şirketin, ek tazminat alma imkânına kavuştuğunu anlattı. Doç. Dr. Yeniocak, Anayasa Mahkemesi’nin bu kararında; Yargıtay’ın faiz oranıyla enflasyon oranı arasındaki farkın zarar olarak talep edilemeyeceği yönündeki yerleşik uygulamasının Anayasal hak ihlali olduğuna hükmettiğini söyledi. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin de uygulamaları doğrultusunda Yargıtay’ın bu tür davalarda faiz oranıyla enflasyon oranı arasındaki farkı, zararın ispatı bakımından yeterli kabul edip tazminat ödenmesine karar vermesi gerektiği yönünde önemli bir içtihat oluşturduğuna dikkat çekti. (AYM, 25.01.2018, 2014/2267 Başvuru Numarası).

Doç. Dr. Yeniocak yüksek enflasyon nedeniyle alacaklarının geç ödenmesi nedeniyle zarara uğrayan kişilere; enflasyon oranı ile kendilerine ödenen yasal faiz oranı arasındaki farkın da tazminat olarak kendilerine ödenmesi gerektiği iddiasıyla dava açılabileceklerini, Anayasa Mahkemesi’nin bu emsal kararını dayanak olarak göstermelerini tavsiye etti.

 

 

ABONE OL

EN ÇOK OKUNANLAR